Głowny meni wócyniś

Łatyńšćina, teke łatyńska rěc jo wumarła, ale něźi pśecej wužywana rěc. Je była zakładom wšych romaniskich rěcy. Źins se wužywa w kśesćijańskej liturgiji a we fachowych wurazach (biologija, lěkarstwo, filozofija atd.).

Lingua Latina
Łatyńšćina
kraje Katolska cerkwja, Vatikańske město
powědarje wumarła rěc
znamjenja a klasifikacija
klasifikacija Indoeuropske rěcy
Italiske rěcy
Łatyńšćina
oficielny status
oficielna rěc Vatikańske město
rěcne kody
ISO 639-1:

lt

ISO 639-2:

lat

ISO 639-3 (SIL):

ltn

Wikipedija
Wobźěłaś
p  d  w
Information icon.svg

Wopśimjeśe

FonetikaWobdźěłać

Wokale a diftongiWobdźěłać

Łatyńšćina ma pěś krotkich (a, e, i, o, u) a pěś dłujkich (ā, ē, ī, ō, ū) wokalow. Krotke wokale se bźez diakritiskich znamješkow pišu, mjaztym až dłujke wokale se ze znamješkom ¯ pišu.

Mimo togo ma styri diftongi: ae, oe, eu, au.

KonsonantyWobdźěłać

Konsonant c se ako k wugroni. Změna wugronjenja pśed wokaloma "e" a "i" jo se pózdźej stało.

GramatikaWobdźěłać

Łatyńšćina ma wjelgin kompleksnu gramatiku.

SubstantiwyWobdźěłać

Substantiwy maju tśi genuse na rozdźěl wót romaniskich rěcow. Mimo togo maju šesć padow, kótarychž formy wótwisuju wót numerusa (gramatiskego cysła) a klasy deklinacije.

Rozeznawa se pěś deklinacijow:

  • prědna abo a-deklinacija
  • druga abo o-deklinacija
  • tśeśa abo měšana deklinacija
  • stwórta abo u-deklinacija
  • pěta abo e-deklinacija.

AdjektiwyWobdźěłać

Adjektiwy se w genusu, numerusu a paźe pó substantiwje złožuju. Pśi nich jano tśi deklinacije klasy wustupuju.

  • bona "dobra" - žeńska forma se pó prědnej deklinaciji skłonjujo.
  • bonus "dobry", bonum "dobre" - muska a srjejźna forma se pó drugej deklinaciji skłonjujo.
  • fēlīx - se pó tśeśej deklinaciji skłonjujo.

Wjele adjektiwy se mógu stopnjowaś. Komparatiwne kóńcowki su -ior (za žeński a muski genus) a -ius (za srjejźny genus), mjaztym až superlatiw ma kóńcowki -issim/us/-um/-a. Adjektiwy na -er maja wariantu -rim/us/-um/-a, mjaztym až adjektiwy na l maja -lim/us/-um/-a.

Někotare, cesto wužywane adjektiwy maja njeregularne formy.

  • bonus "dobry", melior, melius "lěpšy", optimus "nejlěpšy";
  • malus "špatny", peior, peius "špatnjejšy", pessimus "nejšpatnjejšy";
  • māgnus "wjeliki", māior, māius "wětšy", maximus "nejwětšy";
  • parvus "małki", minor, minus "mjeńšy", minimus "nejmjeńšy";
  • multi "wjele", plūrēs, plūra "wěcej", plūrimī "nejwěcej".

PronomenyWobdźěłać

Pśi pronomenach jano tśeśa wósoba ma rozdźělne formy pó genusu, mjaztym až druge wósoby njamaju taki rozdźěl.

WerbyWobdźěłać

Werby maja młogolicbne formy.

Rozeznawa se pěś konjugacijow:

  • ā-konjugacija
  • ē-konjugacija
  • měšana konjugacija
  • ī-konjugacija
  • i-konjugacija

ŽrědłaWobdźěłać

  • Kauderwelsch Band 176, Latein Wort für Wort, 1. nakład, 2004, ISBN 3-89416-354-2
  • J.M. Stowasser, M. Petschenig, F. Skutsch: Lateinisch - deutsches Schulwörterbuch, 1994, ISBN 3-486-13405-1